Ekosystem literatury hiszpańskojęzycznej został wstrząśnięty pojawieniem się nowej nagrody, która bardziej niż kiedykolwiek skupia się na relacji między Pieniądze, prestiż i polityka publicznaNowo utworzona Nagroda Aena za twórczość literacką pochodzenia hiszpańsko-amerykańskiego, której zwycięzca otrzyma milion euro, w ciągu kilku miesięcy przeistoczyła się z prestiżowego wyróżnienia w dziedzinie literatury pięknej w języku hiszpańskim w centrum intensywnej debaty kulturowej.
Propozycja narodziła się z jasną ambicją: wyróżniać każdego roku najlepsza książka beletrystyczna wydana w języku hiszpańskimNiezależnie od tego, czy oryginalnie napisano ją w tym języku, czy przetłumaczono z jednego z języków współoficjalnych, i to za kwotę, która plasuje ją wśród najlepiej płatnych nagród na świecie. Jednakże połączenie tak wysokiej kwoty, roli spółka w większości należąca do państwa Aena i projekt silnie inspirowany hiszpańską estetyką wydawniczą wywołały aplauz, obawy i niewygodne pytania zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz branży.
Nagroda w wysokości miliona dolarów za opublikowaną pracę: czym jest i jak do niej doszło
Pod hasłem Czytanie lataNagroda Aena za narrację latynoamerykańską przyznawana jest corocznie za wcześniej opublikowane dzieło, co ma na celu skorygowanie rzadkości w kontekście hiszpańskim, gdzie nagrody za twórczość są bardzo powszechne. nieopublikowane rękopisyW przeciwieństwie do tej tradycji, inicjatywa ta ma na celu pełnienie funkcji „książki roku” w świecie hiszpańskojęzycznym, w stylu Booker Brytyjski lub Goncourt Francuski
Jego cechą charakterystyczną jest bez wątpienia wyposażenie finansowe: milion euro dla zwycięzcy oraz 30 000 euro dla każdego z pozostałych czterech finalistów, plus znaczna inwestycja w zakup egzemplarzy. Przy takich kwotach nowa nagroda dorównuje Nagrodzie Planeta pod względem puli nagród, ale w przeciwieństwie do niej, jest przyznawana książce już dostępnej w księgarniach, a nie dziełu nieopublikowanemu.
Jak wyjaśnił Maurici Lucena, Prezes i dyrektor generalny AenaPomysł zrodził się w firmie w ramach strategii „zrównoważonego rozwoju społecznego”. Firma, której 51% udziałów należy do państwa hiszpańskiego, a 49% do kapitału prywatnego, postanowiła przeznaczyć część swojego budżetu społecznego na projekt, który teoretycznie łączyłby jej obecność na danym terenie z promocją czytelnictwa i kultury. obieg literatury w języku hiszpańskim między Hiszpanią a Ameryką Łacińską.
Lucena utrzymuje, że milion euro odzwierciedla chęć zagwarantowania zwycięzcy szerokiego niezależność ekonomiczna, aby kontynuować pisanie Jednocześnie, aby zapewnić nagrodzie natychmiastową widoczność w przestrzeni publicznej. Jego zdaniem, wysokość nagrody była najbardziej bezpośrednim sposobem na umieszczenie jej od samego początku na międzynarodowej mapie najważniejszych nagród literackich.
Stawka wynosi milion euro i 2,4 miliona euro: liczby i mechanizm
Nagroda Aena nie ogranicza się do symbolicznego czeku. Firma przeznaczyła na ten cel łącznie Millones 2,4 euro W przypadku pierwszego wydania środki podzielono między bezpośrednie granty dla autorów oraz hurtowe zakupy egzemplarzy wybranych dzieł. Łączna kwota przedstawia się następująco:
- Milion euro za zwycięska praca.
- 30 000 euro za każdą z czterech finalistów.
- Około 1,4 miliona euro za nabywanie kopii z pięciu wybranych tytułów.
Deklarowanym zamiarem Aeny jest zakup od 5.000 do 10 000 egzemplarzy każdej książki finalistyOprócz dodatkowej kwoty za zwycięską pracę, zostaną one zakupione na kwotę do 1 404 000 euro. Książki te zostaną rozdysponowane wśród pracowników firmy i przekazane gminom na obszarach, na których działa Aena, z zamiarem udostępnienia ich w bibliotekach, szkołach, ośrodkach kultury i innych miejscach czytelniczych.
W praktyce model ten łączy bezpośrednią nagrodę pieniężną z ogromną gwarantowany zastrzyk sprzedaży dla wybranych tytułów. Rodzi to kolejną delikatną kwestię: mechanizm zakupu nie jest jeszcze w pełni zdefiniowany, głównie ze względu na system stałych cen książek w Hiszpanii i wymogi zamówień publicznych. Wydawcy, tacy jak Joan Tarrida z Galaxia Gutenberg, zasugerowali, że pożądane byłoby, aby ten zakup został zrealizowany. przez księgarnietak, aby oddziaływanie objęło cały łańcuch wydawniczy, a nie tylko wydawców.
Moment wręczenia nagrody również pomaga wzmocnić jej oddziaływanie. Zwycięzca zostanie ogłoszony podczas gali w Barcelonie w dniu Kwiecień 8Wydarzenie to odbywa się w trakcie miesiąca intensywnej aktywności literackiej w Hiszpanii, z Sant Jordi i ceremonią wręczenia Nagrody Cervantesa w tle. Ten moment wzmacnia jego widoczność, ale także podsyca poczucie rywalizacji w ekosystemie nasyconym nagrodami.
Pięciu finalistów: uznani autorzy i duże wydawnictwa
Pierwsza edycja Nagrody Aena przedstawia bardzo konkretny obraz narracji w języku hiszpańskim, którą chce wysunąć na pierwszy plan. Pięć tytułów kandydatów do miliona euro, zamówionych przez autora, należą:
- Teraz i w tej godzinie, z Kolumbii Hector Abad Faciolince (Alfaguara, Losowy Dom Pingwinów).
- Marciano, z chilijskiego Nona Fernandez (Random House, Penguin Random House).
- Iluzjoniści, z hiszpańskiego Marcos Giralt Torrente (Anagram, grupa) Feltrinelli).
- Dobre złez Argentyny Samantha Schweblin (Seix Barral w Hiszpanii i Random House w Argentynie, grupa Planeta / PRH w zależności od terytorium).
- Canon camera obscura, z hiszpańskiego Enrique Vila-Matas (Seix Barral, grupa Planeta).
To jest wybór postrzegany jako Solidny, ale bez wielkich niespodzianekWszyscy autorzy mają ugruntowaną karierę, uznanie krytyków, tłumaczenia i solidne grono czytelników. Czterech z nich rozpoczęło karierę wydawniczą w niezależne wytwórnie Z czasem zostały włączone do dużych grup wydawniczych. Żaden z nich nie pochodził od małego lub średniego wydawcy, ani z katalogów peryferyjnych dla dużego hiszpańskiego obiegu.
Pod względem gatunków lista łączy dwie powieści (Marciano y Canon camera obscura), dwa tytuły autofikcja (Teraz i w tej godzinie y Iluzjoniści) i tom opowiadań (Dobre złeSą to prace, które zgodnie z dokumentacją przyznania nagrody, podejmują tematy takie jak: współczesna przemoc, pamięć historyczna, więzy rodzinne, cienie polityki i granice między czytaniem i pisaniem.
Dla niektórych analityków główną wadą tej listy jest właśnie jej przewidywalność: potwierdza ona zakład na bezpieczne wartości W kategoriach literackich i komercyjnych. Jak zauważa dziennikarz kulturalny Héctor González, decyzja jury „jest nietrafiona”: nagradza autorów, których znaczenie jest niepodważalne, ale nie wykorzystuje dynamiki nagrody, aby stworzyć przestrzeń dla mniej uznanych głosów lub projektów wydawniczych działających poza głównymi strukturami.
Kto decyduje: jury, skauci i uprzedzenia geograficzne
Wewnętrzne funkcjonowanie nagrody obejmuje dwa poziomy selekcji: wstępną selekcję przeprowadzaną przez grupę preselektory i faza finałowa oceniana przez jury. Aena powierzyła techniczne kierownictwo konkursu wyspecjalizowanej firmie produkcyjnej, która określiła zasady i powołała zespół harcerze literacki.
W pierwszej edycji dziesięciu dziennikarzy i ekspertów książkowych przygotowało listy po dziesięć tytułów, uszeregowanych według ich oceny. Na podstawie tych list stworzono ranking ogólny, a pięć najwyżej ocenionych prac przeszło do ostatecznej dyskusji jury. Ponadto każdy członek jury miał możliwość dodania jednego dodatkowego tytułu, który nie został uwzględniony przez pierwotną komisję selekcyjną.
Jury przewodniczył pisarz i dziennikarz Róża MonteroTowarzyszyły jej wybitne osobistości, takie jak Pilar Adón, Luis Alberto de Cuenca, José Carlos Llop, Jorge Fernández Díaz, Leila Guerriero i Élmer Mendoza. Dziennikarze i pisarze Sergio Vila-Sanjuán i Jesús García Calero pełnili funkcję sekretarzy. Był to panel z solidne osiągnięcia w dziedzinie literatury, choć z silną obecnością języka hiszpańskiego.
Skład grupy preselekcyjnej był przedmiotem wielu dyskusji. Osiem z dziesięciu osób współpracuje w Hiszpańskie mediaPodczas gdy reszta jest powiązana z instytucjami kultury Ameryki Łacińskiej lub prasą regionu. Dla takich głosów jak analityk Martín Gómez, taki podział wprowadza wyraźne uprzedzenie: chociaż nagroda jest przyznawana Amerykanom pochodzenia latynoskiego, środek ciężkości Nadal jest to Hiszpania, o czym świadczy fakt, że wszystkie tytuły zakwalifikowane do finału zostały opublikowane przez wydawców mających siedzibę na rynku hiszpańskim.
Mimo to zarówno jury, jak i komisja preselekcji będą się zmieniać co roku, co według redaktorów, takich jak Joan Tarrida, może pomóc w zdobyciu nagrody różnorodność perspektyw W ciągu lat wyzwaniem, jak twierdzą niektórzy eksperci, jest to, aby ta rotacja nie tylko odnawiała nazwiska, ale także zapewniała bardziej zrównoważoną reprezentację między Hiszpanią a Ameryką Łacińską, obejmującą profile z niezależni wydawcy, biblioteki i projekty oddolne.
Hiszpania, Ameryka Łacińska i centralne miejsce wydawnicze
Jedna z najczęściej powtarzających się debat wokół Nagrody Aena dotyczy jej prawdziwego „latynoamerykańskiego” wymiaru. Na papierze terytorium to obejmuje Hiszpania i 19 hiszpańskojęzycznych krajów Ameryki ŁacińskiejW praktyce jednak selekcja w pierwszym wydaniu koncentrowała się na dziełach opublikowanych na rynku hiszpańskim przez duże grupy posiadające filie po drugiej stronie Atlantyku.
To zjawisko nie dziwi osób znających rynek książki hiszpańskojęzycznej. Hiszpania pozostaje głównym centrum wydawniczym regionu: to tu znajduje się siedziby dużych konglomeratów Wydawcy ci działają w całym hiszpańskojęzycznym świecie, a znaczna część literatury latynoamerykańskiej, która trafia na rynki międzynarodowe, odbywa się za pośrednictwem wydawnictw zlokalizowanych w miastach takich jak Madryt czy Barcelona. Ta rzeczywistość przemysłowa oznacza, że wielu autorów latynoamerykańskich prędzej czy później poszukuje hiszpańskiego wydawcy, aby poszerzyć zasięg swojej działalności.
Księgarze i krytycy wskazują, że problem polega na tym, że nagroda prezentowana jako ogólnohiszpańska może ostatecznie wzmocnić asymetrie strukturalne istniejące: zamiast odkrywać autorów, którzy publikują wyłącznie w swoich krajach pochodzenia lub których książki krążą w małych katalogach, pierwsze wydanie ugruntowało wiodącą rolę wydawnictw Planeta, Penguin Random House i Anagrama-Feltrinelli.
Głosy takie jak głos menedżerki kultury Claudii Neiry Bermúdez podkreślają konieczność wprowadzenia w przyszłych naborach wniosków większej liczby transwersalność głosów i terytoriówWięcej krytyków, dziennikarzy i redaktorów z Ameryki Łacińskiej w procesie selekcji; więcej uwagi poświęcane nowo powstającym katalogom; wyraźne skupienie się na dziełach, które nie uzyskały dużego wsparcia komercyjnego pomimo swojej jakości literackiej.
Pieniądze, prestiż i rola sektora publicznego
Centralnym pytaniem leżącym u podstaw niemal wszystkich opinii jest to, czy uposażenie milion euro Może, lub zamierza, kupić prestiż. Porównanie z innymi nagrodami jest nieuniknione: Cervantes, najbardziej prestiżowa nagroda w literaturze hiszpańskiej za całokształt twórczości, jest ufundowana kwotą 125 000 euro; Booker to około 50 000 funtów; a francuski Goncourt, wzór prestiżu, przyznaje symboliczną sumę bliską jednego euro.
Analitycy tacy jak Martín Gómez uważają, że prestiż nagrody literackiej nie buduje się poprzez rzucanie w nią pieniędzmi, lecz poprzez decyzje podtrzymywane w czasieKtóre książki się wyróżniają, którzy autorzy zyskują na popularności, jakie debaty wokół nich powstają. W tym sensie nowa nagroda ma zagwarantowane ogromne zainteresowanie mediów, ale w nadchodzących latach będzie musiała udowodnić, że jej kryteria wykraczają poza początkowy szum medialny.
Pisarka i członkini jury, Rosa Montero, argumentuje, że w obecnym kontekście tak wysoka kwota była niemal jedynym sposobem, aby zapewnić, że nowo ustanowiona nagroda nagle stanie się tematem debaty publicznej. Według niej milion działa jako hak widocznościOd tego momentu wiarygodność będzie zależeć od wybranych tytułów i ewolucji samej nagrody. Jej deklarowanym celem jest, aby z czasem nagroda wyróżniała książki, które nie są „oczywiste”.
Z drugiej strony krytycy, tacy jak pisarka Carmen Domingo, podkreślają, półpubliczny charakter AenyDla niej problemem nie jest to, że prywatna firma przekazuje milion euro – co już się dzieje w przypadku Nagrody Planeta – ale to, że firma, której większościowym właścicielem jest państwo, przeznacza taką kwotę na jedną nagrodę literacką, podczas gdy nagrody krajowe, przyznawane przez Ministerstwo Kultury Obsługują znacznie niższe kwoty. Kontrast między milionem euro przyznanym przez Aenę a 30 000 euro przyznanych w ramach Narodowej Nagrody Książkowej stał się jednym z najczęściej przytaczanych argumentów.
Istnieje również podejrzenie, że w ramach tej operacji duża spółka publiczna dąży przede wszystkim do wpływ mediówJest to zgodne z innymi strategiami kulturalnymi w Hiszpanii, gdzie, jak twierdzą niektórzy eksperci, priorytetem są duże, prestiżowe wydarzenia, a nie stałe wsparcie dla „kultury oddolnej”: bibliotek, szkół muzycznych, małych miejsc, niezależnych wydawców i księgarni, programów czytelniczych w dzielnicach i ośrodków edukacyjnych.
Prawdziwa promocja czytelnictwa czy kulturowy makrospektakl?
Oficjalnie Nagroda Aena za narrację latynoamerykańską jest uzasadniona jej zdolnością do promować twórczość literackąpromować czytelnictwo i wzmacniać więź między literaturą a społeczeństwem. Jednak wielu konsultowanych specjalistów wątpi, czy obecny projekt jest najlepszym narzędziem do osiągnięcia tych celów.
Teoretycznie dystrybucja dziesiątek tysięcy egzemplarzy książek z krótkiej listy na lotniskach, w bibliotekach i ośrodkach edukacyjnych powinna zachęcić nowych czytelników do sięgnięcia po współczesną literaturę hiszpańskojęzyczną. Jednak księgarze tacy jak Paco Goyanes ostrzegają, że nasycić rynek Biorąc pod uwagę, że kilka tytułów zostało już zatwierdzonych przez duże grupy, może to nie przełożyć się na rzeczywisty wzrost nawyków czytelniczych, ale raczej na wzmocnienie istniejącej dynamiki komercyjnej.
Dziennikarz Héctor González porusza podobną kwestię, pytając, czy zalewanie księgarni i lotnisk egzemplarzami już opublikowanych dzieł „promuje czytelnictwo i jakość”, czy po prostu wzmacnia bezpieczne zakłady wydawnicze. Jego zdaniem, jeśli prawdziwym celem jest dywersyfikacja obiegu literackiego, część środków można by przeznaczyć na… otwórz fokus:wspierać niezależnych wydawców, tłumaczyć na inne języki, promować specjalistyczną krytykę lub finansować projekty, które przybliżają czytelnictwo mniej zainteresowanym grupom społecznym.
Tymczasem niektórzy obserwatorzy porównują kwotę nagrody z innymi potencjalnymi inwestycjami o bezpośrednim oddziaływaniu: biblioteki na lotniskachPrzykładami takich inicjatyw są stałe czytelnie, programy grantowe dla pisarzy czy strukturalne wsparcie dla sieci bibliotek publicznych. Choć doceniamy wartość tak wysokiej nagrody, pojawia się pytanie, czy proporcjonalne jest przeznaczanie miliona euro rocznie na rzecz jednej osoby w sytuacji, gdy wiele projektów kulturalnych funkcjonuje przy minimalnych budżetach.
Aena odpowiada, że firma już przeznacza środki na inne instytucje kulturalne i społeczne, a nagroda wpisuje się w szerszy zestaw działań z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu. Mimo to pozostaje pytanie: jaki model… polityka kulturalna Priorytetem jest, gdy najbardziej widocznym gestem jest nagroda o rekordowej wartości.
Oczekujące zmiany: różnorodność, niezależne głosy i nowe głosy
Pomimo krytyki istnieje szeroki konsensus w jednej kwestii: prawie wszystkie konsultowane strony zainteresowane uważają, Dobrze, że pojawiają się nowe nagrody. Opublikowane dzieła i rosnący nakład książek w języku hiszpańskim to kluczowe kwestie. Nikt nie kwestionuje jakości literackiej pięciu finalistów ani zasług wydawnictw, które je publikują. Debata koncentruje się raczej na tym, jak nagroda mogłaby ewoluować, aby jej wpływ wykraczał poza początkowe widowisko.
Wśród najczęściej powtarzanych propozycji wyróżnia się kilka kierunków dostosowań. Z jednej strony istnieje zapotrzebowanie na większa różnorodność geograficzna wśród osób biorących udział w preselekcji i jury, aby ich perspektywa nie była tak silnie uzależniona od tego, co jest publikowane i recenzowane w Hiszpanii. Włączenie krytyków, redaktorów i księgarzy z różnych krajów Ameryki Łacińskiej mogłoby pomóc w identyfikacji dzieł, które obecnie pozostają niezauważone w środkowej Hiszpanii.
Z drugiej strony, wysłano prośbę otwartość na niezależnych wydawcówZarówno w Hiszpanii, jak i w Ameryce Łacińskiej wielu uznanych dziś autorów rozpoczynało karierę w małych wydawnictwach, które podejmowały ryzyko bez gwarancji komercyjnych. Umieszczenie tych projektów na krótkiej liście byłoby zgodne z deklarowanym celem „promowania różnorodności literackiej” i mogłoby złagodzić wrażenie, że nagroda wspiera jedynie duże konglomeraty wydawnicze.
Potrzeba inwestowania w nowe głosybez porzucania uznanych nazwisk. Kilku ekspertów sugeruje zarezerwowanie części uwagi – nawet wsparcia finansowego lub planu przejęć – dla mniej znanych autorów lub stworzenie równoległych kategorii lub programów wspierających debiutujące dzieła o wysokiej wartości literackiej, nawet jeśli nie kwalifikują się one do głównej nagrody w wysokości miliona euro.
Wreszcie, niektórzy postrzegają tę pierwszą edycję jako swego rodzaju „laboratorium”: eksperyment na dużą skalę, który nieuchronnie prowadzi do braku równowagi. Jeśli organizatorzy uwzględnią krytykę i dostosują format w przyszłych edycjach, nagroda może zyskać na spójności i legitymizacji. Jeśli jednak struktura pozostanie niezmieniona i nadal będzie koncentrować się wokół tych samych kręgów komercyjnych, przekonanie, że jest to przede wszystkim… zdarzenie obrazu makro Trudno będzie się tego pozbyć.
Nagroda przyznana w atmosferze oczekiwania i kontroli
W miarę jak zbliża się data ogłoszenia i narastają spekulacje o tym, kto zdobędzie milion euro, pierwsza Nagroda Aena w kategorii narracji latynoamerykańskich stała się odzwierciedleniem napięć, jakie obecnie dotykają kulturę książki w Hiszpanii i w pozostałych krajach hiszpańskojęzycznych. pragnienie uznania do literatury hiszpańskojęzycznej, logika wielkich grup wydawniczych, ciężar publicznego finansowania kultury i poszukiwanie formuł, które faktycznie poszerzą liczbę czytelników.
Inicjatywa ta pojawia się w czasach pewnej pogardy dla nauk humanistycznych i coraz większej presji na każdy projekt kulturalny, aby uzasadniał swoje istnienie w kategoriach mierzalny wpływW tym kontekście nagroda w wysokości miliona dolarów jest równie uderzająca, co niewygodna: podkreśla ona ideę, że wartość książki można zmierzyć w euro, a jednocześnie na nowo otwiera dyskusję na temat tego, co rozumiemy pod pojęciem prestiżu, odpowiedzialnej polityki kulturalnej i realnej promocji czytelnictwa.
Przyszłość Nagrody Aena będzie zależeć mniej od wysokości nagrody pieniężnej niż od decyzji podejmowanych od teraz: jakie prace zostaną wybrane, w jaki sposób poszerzy się wachlarz głosów, w jaki sposób zaangażują się księgarnie, biblioteki i niezależne projekty oraz w jakim stopniu organizacja będzie akceptować krytykę jako możliwość dostosowania I nie tylko jako szum w tle. To, czy nagroda stanie się szanowanym punktem odniesienia w świecie hiszpańskojęzycznym, czy też pozostanie definiowana przede wszystkim przez postać, która od samego początku rozsławiła ją.
